Walter Tevis

Zmarły w 1984 r. amerykański prozaik. Autor kilkudziesięciu opowiadań i sześciu powieści, z których trzy doczekały się ekranizacji. Na stronach książek takich jak Człowiek, który spadł na ziemię czy Przedrzeźniacz Walter Tevis zawarł jedną z najbardziej niepokojących wizji ludzkości w całej historii literatury. Jego twórczość, dotychczas raczej mało znana w Polsce, dzięki ostatnim wydaniom jego powieści staje się coraz bardziej doceniana przez czytelników nad Wisłą.

Walter Stone Tevis urodził się w 1928 r. w San Francisco w Kalifornii. W wieku 10 lat ze względu na słabe zdrowie został przez rodziców na rok umieszczony w Stanford Children's Convalescent home, będącym połączeniem szpitala z sanatorium. Podczas jego leczenia rodzina wyjechała do Kentacky, gdzie została jej przydzielona ziemia. W związku z tym 11-letni Walter przejechał samodzielnie pociągiem niemal całe Stany Zjednoczone, by do nich dołączyć. Pod koniec II wojny światowej, jako 17-latek odbył służbę wojskową na Pacyfiku. Po powrocie ukończył szkołę średnią i dostał się na University of Kentucky. W 1954 r. zdobył dyplom magisterski z literatury angielskiej, a kilka lat później uzyskał tytuł magistra w dziedzinie kreatywnego pisania. Zanim jednak zaczął pisać cieszące się uznaniem krytyków książki, Walter Tevis kilka pierwszych lat po studiach spędził, pracując jako nauczyciel różnych przedmiotów, w tym nawet wychowania fizycznego, w miejscowych liceach. Później został wykładowcą akademickim – uczył na Northern Kentucky University , University of Kentucky i Southern Connecticut State University. Gdy był już uznanym autorem, (w latach 1965 do 1978 r.) wykładał literaturę angielską i kreatywne pisanie na Uniwersytecie Ohio. Po wydaniu swojej drugiej książki zatytułowanej Człowiek, który spadł na Ziemię Walter Tevis zamilkł na kolejnych 17 lat. W tym czasie zmagał się z wyniszczającą chorobą alkoholową. Ponownie tworzyć zaczął dopiero na kilka przed śmiercią, które spędził, koncentrując się wyłącznie na pisaniu, w Nowym Jorku. Zmarł w 1984 r. na raka płuc.

Walter Tevis, książki i bilard

Jeszcze podczas studiów zaczął pisać krótkie formy literackie i udało mu się opublikować opowiadanie. Wtedy też pracował w klubie bilardowym, które to doświadczenia zainspirowały go do napisania powieści. Już za sprawą swojej pierwszej, wydanej w 1959 r., książki Walter Tevis zyskał spory rozgłos. Dziejący się w świecie zawodowego bilardu The Hustler okazał się sporym sukcesem i już w 1961 r. doczekał się, uznawanej dziś za klasykę kina, filmowej adaptacji w prawdziwie gwiazdorskiej obsadzie (z Paulem Newmanem w roli głównej). W swojej ostatniej, napisanej tuż przed śmiercią fabule pisarz powraca do swojej pierwszego powieści i bohatera. Wydany w 1984 r. Kolor pieniędzy jest bezpośrednią kontynuacją The Hustler i podobnie jak tamta książka został niemal natychmiast przeniesiony na duży ekran. Reżyserowany przez Martina Scorsese film ze wspaniałą, oskarową, kreacją Paula Newmana i młodym Tomem Cruisem, okazał się, podobnie jak literacki pierwowzór, dużym sukcesem. Niestety obie tak ważne w dorobku Waltera Tevisa książki nie doczekały się dotychczas polskiego tłumaczenia.

Walter Tevis, Człowiek, który spadł na Ziemię

Drugą i ostatnią przed kilkunastoletnią przerwą w pracy twórczej, spowodowaną narastającym alkoholizmem, powieść pt. Człowiek, który spadł na Ziemię Walter Tevis opublikował w 1963 r. Napisana w konwencji science fiction fabuła uważana jest za jeden z najbardziej udanych i jednocześnie najbardziej pesymistycznych i przejmujących tekstów gatunku. W historii przybywającego na Ziemię z misją ratowania swojej cywilizacji kosmity dostrzec można wiele metafor i zatrważających refleksji odnoszących się do kondycji ludzkiej i współczesnego społeczeństwa. Wielu widziało w powieści także szczere i precyzyjne studium ulegania nałogowi i własnym słabościom. Książka doczekała się dwóch ekranizacji: w 1976 r. powstał film fabularny, a w 1987 r. serial telewizyjny. W 2019 r. CBS ogłosiła plany produkcji współczesnego serialu na kanwie powieści.

Walter Tevis i Przedrzeźniacz

W 1980 r., po latach nieobecności, powieścią science fiction pt. Przedrzeźniacz Walter Tevis wrócił, i to w wielkim stylu, na rynk wydawniczy. Jego przerażająca wizja chylącej się ku upadkowi i zdominowanej przez maszyny ludzkości zrobiła ogromne wrażenie zarówno na czytelnikach, jak i krytyce. Do dziś książka uznawana jest za jedną z najważniejszych i najbardziej udanych dystopii w historii literatury. Za powieść Przedrzeźniacz Walter Tevis został też nominowany do prestiżowej nagrody Nebula.

Walter Tevis i Gambit Królowej

Rok przed śmiercią w ręce czytelników oddał Walter Tevis Gambit królowej, jedną z najoryginalniejszych powieści XX w. Trudna do klasyfikacji gatunkowej historia dorastającej w sierocińcu Beth Harmon, która dzięki szachowemu geniuszowi wyrywa się ze swojej żałosnej egzystencji, jest bez wątpienia literackim majstersztykiem. Bohaterka rozgrywa nie tylko kolejne zwycięskie partie na kolejnych turniejach, ale przede wszystkim prowadzi wielką rozgrywkę ze światem i samą sobą, a stawką w tej partii jest jej życie. Nowym wydaniem książki polskiemu czytelnikowi Gambit Królowej przypomniało w 2020 r. wydawnictwo Czarne, bowiem jest to bez wątpienia rodzaj literatury, który nigdy nie traci na aktualności i ani trochę się nie starzeje.