Justyna Sobolewska

Polska pisarka, publicystka i krytyczka literacka. Od ponad 2 dekad jedna z czołowych postaci polskiego życia kulturalnego i literackiego. Poza publicystyką krytycznoliteracką publikuje także Justyna Sobolewska książki, które poświęca literaturze i jej twórcom. W 2020 r. ukazała się jej praca poświęcona niezwykle interesującej, choć wciąż w Polsce bardzo niedocenianej postaci Kornela Filipowicza. Swojej wiedzy i autorytetu udziela jury Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius oraz w kapitule Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza. W 2015 r. uhonorowana PIK-owym Laurem przyznawanym przez Polską Izbę Książki za popularyzację czytelnictwa w Polsce.

Justyna Sobolewska urodziła się w 1972 r. w rodzinie o silnych literackich tradycjach. Jej babką była pisarka i poetka, Jadwiga Stańczakowa. Również rodzice dziennikarki to znani intelektualiści i ważne postaci polskiego życia kulturalnego. Jej matka, Anna Sobolewska, wybitna historyczka i krytyczka literatury, od lat związana jest z Instytutem Badań literackich PAN. Napisana prze nią książka pt. Cela zdobyła zaś nominację do Nagrody Literackiej Nike. Z kolei ojciec, Tadeusz Sobolewski, to znany krytyk filmowy, wieloletni redaktor periodyków branżowych Film i Kino, współtwórca i współprowadzący kultowego programu telewizyjnego Kocham kino. Trudno się więc dziwić, że Justyna Sobolewska książki od zawsze traktowała jako oczywisty i naturalny element swojego otoczenia.

Idąc w ślady rodziców, ukończyła filologię polską na Uniwersytecie Warszawskim i praktycznie całe życie zawodowe związała z literaturą. Od 2001 r. była redaktorką w dziale literackim Przekroju, a później Dziennika. Jej teksty krytycznoliterackie i wywiady ukazywały się m.in. w Odrze, Res Publice Nowej, Kresach, Arte. Recenzję niejednej książki Justyna Sobolewska opublikowała też w Gazecie Wyborczej, a jej publicystyka ukazywała się również w Tygodniku Powszechnym, Przeglądzie Politycznym i Nowych Książkach. Od wielu lat związana jest z tygodnikiem Polityka, na łamach którego prowadziła także poświęconego literaturze bloga. Jako że sama jest mamą, niemało miejsca poświeciła w nim literaturze dziecięcej i jej roli w wychowaniu. Współtworzyła poświęconą macierzyństwu antologię Jestem mamą (2004) oraz zbiór opowiadań Projekt mężczyzna.

Justyna Sobolewska i Książka o czytaniu

W 2012 r. w ręce czytelników oddała Justyna Sobolewska Książkę o czytaniu, pozycję na polskim rynku zupełnie wyjątkową, a nawet unikatową. Inspiracja do jej napisania był dla autorki pobyt w Stanach Zjednoczonych, gdzie odkryła cały rynek publikacji, które można by nazwać około- lub metaczytelniczymi. Na tym największym literackim rynku świata istnieje bowiem cały segment poświęcony refleksji nad różnymi aspektami nie tyle literatury, co samego aktu czytania. Ponieważ na rodzimym rynku książki Justyna Sobolewska nie spotkała jak do pory tego typu wydawnictw, sama postanowiła podjąć próbę stworzenia takiej narracji. W efekcie powstał zbiór niezwykle różnorodnych esejów zorganizowanych wokół różnych zagadnień. Ponad dwadzieścia kilku- lub kilkunastostronicowych rozdziałów porusza różnorodne tematy składające się na otwartą, możliwą do dalszego rozszerzenia anatomię czytania. W 2016 r. autorka, zresztą, opublikowała kolejne uzupełnione o nowe rozdziały wydanie. Justyna Sobolewska Książkę o czytaniu konstruuje polifonicznie, jako wielogłos autorów i czytelników, stąd sporo w niej również ciekawych cytatów ze znanych pisarzy, poetów, dziennikarzy i innych ludzi kultury. Co ciekawe, choć dziennikarkę trudno zakwalifikować w jakikolwiek sposób jako konserwatystkę, wciąż najpełniejszą formą książki pozostaje dla niej literatura w postaci papierowej. Justyna Sobolewska ebooki uważa, choć nie neguje ich użyteczności, za format znacząco wpływający na kształt samej lektury. Według niej książkę elektroniczną czyta się szybciej, ale też nieco płyciej, łatwiej się też o niej zapomina. Sama czytnika używa głównie w podróży, w domu preferując papierowe wydania.

Justyna Sobolewska i Kornel Filipowicz

W dorobku pisarki znajduje się jeszcze jedna bardzo ciekawa pozycja – biografia jednego z najbardziej niedocenianych XX-wiecznych polskich prozaików. W książce Miron, Ilia, Kornel Justyna Sobolewska postanowiła nadrobić wieloletnie zaniedbania i przybliżyć swoim czytelnikom sylwetkę Kornela Filipowicza, pisarza, poety i życiowego partnera Wisławy Szymborskiej. Zainteresowanie autorki tym twórcą jest jednak o wiele wcześniejsze. W 2017 r. do księgarń trafił dokonany przez Sobolewską wybór jego opowiadań pt. Moja kochana, dumna prowincja. W napisanej przez nią biografii Filipowicz przedstawiony jest jako mistrz małej formy, wszechstronny artysta, a także obdarzony niezwykłą empatią, wrażliwością na innych i przyrodę człowiek. To także w polskim dyskursie historyczno- i krytycznoliterackim postać wyjątkowo niedoceniana, zasługująca na przywrócenie mu pamięci, nie tylko jako ostatniej wielkiej miłości naszej noblistki, lecz jako jednego z najlepszych powojennych pisarzy. Zdaniem autorki proza nic się nie zestarzała, co jest najlepszym dowodem jej klasy i wartości.