Joanna Rudniańska

  • Joanna Rudniańska 
  • książki papierowe 
  • Wyczyść

Polska pisarka, autorka opowiadań i bajek dla dzieci oraz powieści dla dorosłych. Najbardziej znana z twórczości dedykowanej młodemu czytelnikowi. Autorka takich tytułów jak: Bajka o wojnie, Kotka Brygidy, Sny o Hiroszmie i RuRu. Joanna Rudniańska książki, także te przeznaczone dla dzieci, pisze zawsze o sprawach najpoważniejszych, nie stroniąc także od tych najcięższego kalibru. Nie tylko powieści, ale i bajki czy opowiadania jej autorstwa mówią o wojnie, śmierci czy Holokauście. W literackiej formie pisarka zamyka i stara się oswoić cały ogrom lęków i traum będących nieodłącznym elementem ludzkiej egzystencji. Za swoje książki Joanna Rudniańska była wielokrotnie nagradzana.

Joanna Rudniańska-Zalejska urodziła się w 1948 r. jako córka Hanny z domu Rotwand i Jarosława Rudniańskiego. Ze strony ojca w rodzinie żywe były tradycje pedagogiczne, zarówno Jarosław (profesor Instytutu Filozofii i Socjologii PAN), jak i dziadek pisarki, Stefan Rudniański, byli cenionymi pedagogami. Pisarka jednak, jeżeli chodzi o zainteresowania naukowe, nie poszła w ślady przodków i obrała własną drogę. Z wykształcenia jest matematyczką, absolwentką Uniwersytetu Warszawskiego, i początkowo rozwijała woja karierę w tej dziedzinie. Zanim Joanna Rudniańska książki pisać zaczęła na cały etat, dekadę spędziła, pracując w Polskiej Akademii Nauk.

Bez wątpienia duży wpływ na twórczość pisarki miała biografia jej matki. Hanna Rudzińska wychowywała się w wyjątkowo ciekawym środowisku. Janina Rotwandowa, jej matka, a babcia pisarki, była zaprzyjaźniona z Januszem Korczakiem oraz kręgiem bliskiej mu inteligencji. Podobnie jak i Korczak należała do masonerii oraz do Polskiego Towarzystwa Teozoficznego. Społeczność ta, razem z dziećmi, spotykała się latem w nadbużańskim Mężeninie. Wyjazdy te odegrały ważną rolę w kształtowaniu się osobowości Hanny, która zresztą cztery lata spędziła pod opieką Korczaka w prowadzonym przez niego domu dla sierot, gdzie umieściła ją jej własna matka. Podczas okupacji działała w konspiracji za co została wywieziona do obozu koncentracyjnego w Ravensbruck. Trauma wojenna rzutowała także na następne pokolenie w rodzinie. Joanna Rudniańska jako małe dziecko, kiedy jej matka leczyła się na gruźlicę, została oddana pod opiekę znajomych a jej siostra do domu dziecka.

Swoja literacką karierę pisarka zaczynała od publikowanych w czasopiśmie List, a potem w Fantastyce, bajek dla dzieci. Szybko jej twórczość dla dzieci została dostrzeżona i doceniona przez krytykę. W 1992 r. za Rok smoka otrzymała Międzynarodową Nagrodę im. Janusza Korczaka. Z kolei, podejmująca temat Zagłady, Kotka Brygidy zdobyła Główne Wyróżnienie Literackie w konkursie Książka Roku 2007 Polskiej Sekcji IBBY. Wydaną 8 lat później Bajką o wojnie Joanna Rudniańska powtórzyła ten sukces. Bajka o wojnie zresztą, razem z innym tytułem autorki, przejmującym i także poświęconym m.in. Holokaustowi XY, znalazła się na Liście Skarbów Muzeum Książki Dziecięcej.

Bajki o wojnie Joanny Rudniańskiej

Bez wątpieni przeznaczona dla dzieci twórczość Joanny Rudniańskiej prezentuje się dość nietypowo na tle oferty wydawniczej skierowanej do młodego odbiorcy. Pisarka bowiem opowiada swoim małym czytelnikom o najtrudniejszych i najpoważniejszych życiowych doświadczeniach. Za pomocą poetyki bajki czy fantastycznej historii oswaja tematykę związaną ze śmiercią, wojną, ludzkim okrucieństwem i wszelkimi nieszczęściami, które wszak są nieodłączna częścią świata. Pisarka wie, że strach jest stałym elementem ludzkiego doświadczenia i nie można uchronić przed nim dzieci. Można je jednak nauczyć, jak sobie z nim radzić. Na stronach takich utworów jak Kotka Brygidy, XY czy Bajka o wojnie Joanna Rudniańska podejmuje próbę opowiedzenia w sposób literacki, ale poważny, o tych aspektach życia, których wielu chciałoby dzieciom oszczędzić. Pisarka wychodzi z założenia, że dzieciom należy się uczciwość i prawda, nawet jeżeli bywa ona bolesna.

Joanna Rudniańska, RuRu i Sny o Hiroszimie, czyli traumy naszej codzienności

Jednak nie tylko dzieciom ma pisarka do powiedzenia coś ważnego. W 2019 r. wydała ona dwa tytuły skierowane do dorosłych. W powieści Sny o Hiroszimie Joanna Rudniańska proponuje swoim czytelnikom bardzo oryginalny thriller psychologiczny. Tłem a także punktem symbolicznego odniesienia dla codzienności oraz osobistych dramatów bohaterów książki pisarka czyni szereg katastrof i tragedii o wiele szerszym, niejednokrotnie i globalnym, zasięgu. Na sumę wszystkich strachów w tej nietypowej, łączącej różne gatunki i style, dodatkowo bogato ilustrowanej narracji, składa się i Hiroszima, i Auschwitz, tragedia Smoleńska i wybuch w elektrowni w Fukshimie, jak również zabójcze tsunami. I chociaż, jak deklaruje Joanna Rudniańska, Sny o Hiroszimie miały być powieścią rozrywkową, jak zwykle u tej autorki, tekst aż pęcznieje od bogactwa znaczeń.

Nie inaczej jest w wydanym jeszcze w tym samym roku zbiorze opowiadań RuRu. Joanna Rudniańska krótką formą literacką posługuje się z prawdziwym mistrzostwem, potrafiąc w niewielkich fragmentach codzienności zawrzeć cały ogrom sensów. Również i ta publikacja, wzbogacona jest ilustracjami, które czynią z książki bardzo ciekawe wydawnictwo. Bez wątpienie tomem RuRu Joanna Rudniańska potwierdziła swoją wielką pisarską klasę.